Kaligula

O wydarzeniu

Spektakl Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego

im. Iwana Franki

Reżyseria: Iwan Urywskyj

Autor: Albert Camus

Kaligula rzuca wyzwanie logice, losowi i samym bogom – nie tylko chce zająć ich miejsce, ale także przewyższyć ich moc. Aby zrealizować swoje ambicje, cesarz dysponuje nieograniczoną władzą. Jednak w świecie, w którym panuje absurd, różnica między despotyczną władzą a niewolniczą egzystencją jest niewielka. Kaligula zdaje sobie z tego sprawę...

O INSCYENIZACJI

Kaligula – imię prawdziwej postaci historycznej, cesarza rzymskiego z dynastii julijsko-klaudyjskiej – od wieków, począwszy od dzieła historyka Swetoniusza „Dwunastu cezarów” (ok. 120 r. n.e.), synonimem nieograniczonego okrucieństwa, bezkarności tyranii i absurdu.

Jednocześnie jego tragiczny los fascynuje na swój sposób, urzeka tajemniczą paradoksalnością i obsesyjnymi cechami. Co kryje się za jego pogardą, a czasem nawet otwartą nienawiścią wobec wszystkich i wszystkiego, z której wyrasta zwierzęca okrucieństwo?

Caligula w interpretacji Alberta Camusa jest samotnym egocentrykiem, który po utracie grzesznej miłości do swojej siostry próbuje uciec od szaleństwa i bólu pustki, jaką pozostawiła po sobie utrata tej pokrewnej duszy. Pragnąc uwolnić się od przeszłości, Kaligula wykorzystuje nieograniczoną władzę cesarza, aby udowodnić wszystkim swoją siłę i nieugiętość w obliczu wyzwań losu. W poszukiwaniu sensu istnienia i szczęścia zaczyna działać. Jednak jego czyny przynoszą tylko chaos i śmierć.

Czy istnieją odpowiedzi na pytania, które nurtują bohatera sztuki – i każdego z nas: do jakich nikczemności zdolny jest człowiek w strachu o własne życie? Co lub kogo jest gotów przekroczyć, znosić – upokorzenie, tortury? Czym jest prawdziwa wolność? Jaką cenę trzeba zapłacić za wolność jednostki? Co sprawia, że człowiek staje się niewolnikiem, istotą pozbawioną godności i honoru? Do czego zdolny jest człowiek posiadający nieograniczoną władzę? Czy to sam tyran – czy też strach i milcząca tolerancja otoczenia powodują tyranię i prowadzą nie tylko do śmierci człowieka, ale i upadku całej cywilizacji?

Albert Camus (1913–1960) był francuskim pisarzem, filozofem i publicystą, jednym z czołowych przedstawicieli myśli i twórczości egzystencjalistycznej. W 1957 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.

A. Camus pracował nad dramatem „Kaligula” od 1939 r. (pierwsza wersja) do 1958 r. (trzecia wersja). W 1945 r. „Kaligula” został po raz pierwszy wystawiony w Théâtre Hébertot w Paryżu. Główną rolę zagrał Gérard Philipe, którego talent aktorski po raz pierwszy w pełni rozwinął się właśnie w „Kaliguli”.

„Człowiek honoru jest w naszym świecie tak rzadką istotą, że nie mogę na niego patrzeć”.

— Albert Camus